نکات فنی نگارش پایان نامه و مقالات علمی پژوهشی (مقدماتی)

نگارش پایان نامه/ مقاله علمی از جهاتی از انجام خود تحقیقات پایان نامه مهم تر است چرا که نمود کارهایی است که در طی تحقیقات پایان نامه انجام داده اید. این نکات حاصل تجربه به صورت فشرده در اختیار شما قرار می گیرد تا اشتباهات و دوباره کاری های خود را به حداقل برسانید و پایان نامه یا مقاله ای در سطح ممتاز بنویسید. در اینجا نکات فنی مقدماتی (استفاده از Microsoft Office Word و ...) مطرح می شوند و برای نکات و سیر کلی نگارش مقالات و پایان نامه به مقاله نحوه نوشتن مقاله ISI، مراجعه کنید. حتماً این قسمت ها را پیش از شروع به نوشتن پایان نامه یا مقاله خود خوانده و رعایت کنید تا حجم کارهای شما نصف شود.

سعی کنید تا می توانید کارها را خودکار انجام دهید تا دستی.

ویرایش ها و زیبایی کار

 اول از همه متن خود را راست چین نمایید.

حتماً سرخط های متن خود را همسان کنید.

 فونت زیبایی برای متن خود انتخاب کنید.

وارد نمودن شکل (Figure) در ورد (Word)

 وارد نمودن جدول (Table) در ورد (Word)

دادن پانویس (Footnote) در پایین هر صفحه

ایجاد تیتر ها و عناوین

 ایجاد فهرست مطالب 

تنظیم فاصله بین خطوط و پاراگراف ها 

ارجاع دهی خودکار منابع

 

  • سعی کنید تا می توانید کارها را خودکار انجام دهید تا دستی.

مانند وارد نمودن سیستماتیک شکل ها، جدول ها، ارجاع دهی اتوماتیک منابع، ایجاد فهرست مطالب بطور خودکار و نه دستی، رفتن به صفحه بعد با Ctrl+Enter و ... .

  • ویرایش ها و زیبایی کار

ویرایش ها و زیبایی کارخود را یا تماماً در ابتدا انجام دهید یا تماماً در انتها. اگر با افزودن و نوشتن هر قسمت آن را شروع به ویرایش و فرمت بندی (Formatting) کنید مجبورید اینکار را تا پایان کار به دفعات زیاد تکرار کنید که وقت زیادی از شما می گیرد و معمولاً نیز باعث ناهمخوانی قسمت ها می شود.

  • اول از همه متن خود را راست چین نمایید.

برای اینکار ابتدا فلش راست (اگر روی آن نگه دارید عبارت Right-to-Left Text Direction را می بینید) و سپس راست چین (اگر روی آن نگه دارید عبارت Align Text Right را می بینید) را انتخاب کنید.

  • حتماً سرخط های متن خود را همسان کنید.

اینکار با گزینه Justify (بعد از راست چین) از زبانه Paragraph- Home انجام می شود. پیش از انتخاب این گزینه کل متن خود را انتخاب نمایید (با فشردن همزمان Ctrl+A). برای رفتن به سر صفحات بعد از ترکیب همزمان کلیدهای Ctrl+ Enter استفاده کنید.

  • فونت زیبایی برای متن خود انتخاب کنید.

بخصوص برای پایان نامه یا مقالات فارسی، فونت های Zar، B Nazanin، Nazanin، و Lotus معروفتر هستند. البته بررسی کنید که آیا دانشگاه یا مجله مورد نظر فونت خاصی را در نظر گرفته یا خیر.

  • وارد نمودن شکل (Figure) در ورد (Word)

از زبانه Insert آیکون Picture را انتخاب کنید و بعد از یافتن شکل آن را وارد نمایید. سپس برای وارد نمودن عنوان (Caption) شکل، بجای دستی وارد نمودن آن، با کلیک-راست بر روی شکل و انتخاب گزینه Insert Caption دیالوگ جدیدی باز می شود. New Label را انتخاب کنید و مثلا بنویسید "شکل" یا "رسم" یا "نمودار" یا هر عنوانی که قرار است اشکال خود را با آن نامگذاری کنید و OK کنید. حال از قسمت Label همین عنوان تازه ایجاد شده را انتخاب کنید و بعد در قسمت Caption در ادامه، عنوان شکل خود را بنویسید. برای شکل های بعدی دیگر نیاز به Label دادن نیست و تنها با انتخاب Insert Caption خود نرم افزار می نویسد مثلاً شکل 2، و شما در ادامه آن کافیست فقط عنوان را تایپ می کنید. توجه کنید که معمولاً عنوان شکل را در پایین آن (Below) قرار می دهند که در قسمت Position از همین پنجره مذکور قابل تنظیم است.

  • وارد نمودن جدول (Table) در ورد (Word)

از زبانه Insert آیکون Table را انتخاب کنید و تعداد خانه های جدول خود را انتخاب نمایید. اگر تعداد ستون ها یا سطر های جدولتان بیشتر بود گزینه Insert Table واقع در پایین خانه ها را بزنید و تعداد سطر (row) و ستون (column) جدول را عددی وارد کنید. سپس برای وارد نمودن عنوان جدول (Caption) ، بجای دستی وارد نمودن آن، با انتخاب مربع کوچک کنار جدول (انتخاب کل جدول) و کلیک-راست بر روی جدول، گزینه Insert Caption را بزنید. از اینجا به بعد ادامه مراحل دقیقاً همانند وارد نمودن عنوان شکل ها (بالا) است با این تفاوت که Label جدید را جدول نامگذاری می کنید. توجه کنید که معمولاً عنوان جدول را در بالای آن (Above) قرار می دهند که در قسمت Position از همین پنجره مذکور قابل تنظیم است.

  • دادن پانویس (Footnote) در پایین هر صفحه

ابتدا ماوس را در جایی که می خواهید پانویس بدهید قرار دهید، و سپس از زبانه References، گزینه Insert Footnote را انتخاب کنید. خود نرم افزار ورد شماره خودکار می دهد و در پایین آماده وارد کردن پانویس توسط شما می شود. اگر مایل به افزودن همه پانویس ها در انتهای یک بخش یا در پایان کل متن هستید می توانید از تنظیمات آن اینکار را انجام دهید.

  • ایجاد تیتر ها و عناوین

معمولاً افراد تیتر های مطالب را به صورت ساده و تنها با پررنگ کردن (Bold) آن قسمت از متن ایجاد می کنند. این باعث می شود ورد (Microsoft Office Word ) آن را متفاوت و به عنوان تیتر نشناسد و نتوانید از آن در ایجاد فهرست اتوماتیک در ابتدای متن استفاده کنید. برای ایجاد تیترهای استاندارد و خودکار ابتدا یکی از تیترهای خود را دستی درست کنید: مثلاً فونت Titr، پررنگ و اندازه 18. سپس از زبانه Home (پیش فرض)، قسمت Styles، روی گزینه Heading1 کلیک-راست نمایید و در پنجره جدید همه مشخصات تیتر اول خود (برای عناوین فصل ها یا بخش ها) از قبیل اندازه، پررنگی (Bold)، راست-چین بودن، نام فونت) را مطابق میل خود اصلاح نمایید. می توانید نام Heading1 را هم به دلخواه خود عوض کنید. گزینه رادیویی New Documents base on this Template را هم انتخاب کنید تا بعداً در فایل های دیگر هم تیتر 1 شما به همین صورت ظاهر شود، و Ok را بزنید. همین کار می توانید برای زیرعناوین بعدی یعنی Heading2، Heading3 و ... تکرار کنید. بعد از یکبار ایجاد کردن، دیگر کافیست در مرتبه های بعد روی قسمت مورد نظر کلیک کرده و از بالا بر روی Heading مورد نظر کلیک کنید.

  • ایجاد فهرست مطالب

اگر عناوین و تیترهای خود را خودکار (توضیح داده شده در بند پیشین) ایجاد کرده باشید با یک گزینه می توانید فهرست مطالب را اتوماتیک ایجاد کنید. ماوس را در جایی از متن که می خواهید فهرست مطالب در آنجا باشد، قرار دهید. به زبانه References بروید و اولین گزینه Table of Contents را کلیک کنید و اولین زیرمنوی آبشاری باز شده را انتخاب کنید. حال فقط کافیست کل فهرست را انتخاب نموده و راست-چین نمایید و عنوان آن (Table of Contents) را فارسی نمایید. در ادامه اگر تیترهایی به متن شما اضافه شد یا در اثر افزودن یا حذف مطالب شماره صفحات عناوین جابجا شدند کافیست در جایی از فهرست ایجاد کرده کلیک کنید و سپس گزینه Update (بروزرسانی) ظاهر شده در بالای آن را بزنید و حسب بروزرسانی صرفاً شماره صفحات یا خود عناوین یکی از دو گزینه را برگزینید.

  • تنظیم فاصله بین خطوط و پاراگراف ها

تنظیم فاصله بین خطوط و پاراگراف ها (Line and Paragraph Spacing) را می توانید از زبانه Home-Paragraph تعیین کنید که معمولاً روی 15/1 گذاشته می شود البته از Option آن می توان دقیقاً فاصله خطوط را بر حسب سانتیمتر/ اینچ/ پوینت تعیین کرد. یادتان باشد قبل از اینکار حتماً کل متن را انتخاب کنید وگرنه فقط همان پاراگرافی که ماوس بر روی آن قرار دارد اصلاح می شود!

  • ارجاع دهی خودکار منابع

برای مراجع انتهای پایان نامه یا مقاله خود معمولاً افراد بطور دستی در متن داخل پرانتز یا به صورت شماره دهی می نویسند و در انتها بطور دستی لیست مراجع، مآخذ و منابع را وارد می کنند. عیب آن اینست که با افزودن و یا کم کردن ارجاعات باید همه شماره ها در متن و انتها را تغییر دهید. همچنین کلی کار دستی نیاز دارید تا فهرست انتها استاندارد شود. ارجاع دهی اتوماتیک با نرم افزارهایی از قبیل Zotero، OneNote، Mendeley و ... قابل انجام است که به دلیل توضیحات مفصل در مطلبی ای پیشرفته تر در آینده نزدیک بر روی سایت گذاشته می شود.